2019 Ommetje Willemskwartier - Hazenkamp
Bezetting en bevrijding in de wijk

Tijdschema

19:30 uur, verzamelen in Voorzieningenhart ‘t Hert,
Thijmstraat 40.
20:00 uur, start wandeling.
22:00 uur, terug bij ’t Hert.

Verslag

Wijkmagazine Hart van Nijmegen organiseerde het ommetje ‘Bezetting en bevrijding in de wijk’ door de wijken Willemskwartier en Hazenkamp. De route ging langs een aantal plekken die beschreven staan in de special ‘Tweede Wereldoorlog in de wijk’ die Hart van Nijmegen in september heeft uitgebracht ter herdenking van ’75 jaar vrijheid’.

 

Het ommetje startte en eindigde in Voorzieningenhart ’t Hert aan de Thijmstraat. 45 mensen deden eraan mee. Op deze prachtige (en vooral droge) herfstavond kwam de uitgestippelde route goed tot zijn recht. Na een korte inleiding in het café van ’t Hert liep de groep naar het Beetsplein om daar te horen over de naamplaatjes die in de stoeptegels zijn aangebracht ter herdenking van de in de frontstadperiode om het leven gekomen bewoners.

 

Twee bewoners van ‘huizen met een verhaal’ uit de Hertstraat en de Hindestraat vertelden op hun drempel nog eens kort de oorlogsgeschiedenis zoals deze in de special staat beschreven.

Aan de Hazenkampseweg is over verschillende oorlogsgebeurtenissen verteld. Zo wijkt de architectuur van nr. 15/17 duidelijk af van de andere huisnummers. Op deze huizen is een bom gevallen en kwamen twee jonge kinderen om. De huizen zijn na de oorlog herbouwd in een afwijkende architectuur.

Maar vooral is op deze plek de bevrijding besproken aan de hand van de twee omslagfoto’s van de special. Op de voorkant inspecteert prinses Juliana begin juni 1945 de troepen op de Quick-velden (hoek Hazenkampseweg/Dingostraat). Op de achterkant marcheren Britse troepen over de Hazenkampseweg en juichen Nijmegenaren zelfs vanaf de daken de bevrijders toe.

 

Onderweg kon de groep even stilstaan en ‘unter den Lanterne’ luisteren naar ‘Lili Marleen’ in het Duits. Het hoogtepunt was toch wel een bezoek aan de Groenestraatkerk die voor dat doel speciaal openging en waarbij vanaf de kansel de groep werd toegezongen onder begeleiding van het kerkorgel. Daarna werd het verhaal van deken/pastoor Teulings verteld. Deze geliefde katholieke geestelijke werd in 1942 in de Groenestraatkerk gevangengenomen en naar het concentratiekamp Dachau gedeporteerd. Hij had zich openlijk verzet tegen de groeiende invloed van de NSB op het onderwijs en werd daarvoor gestraft. Tot aan het einde van de oorlog heeft hij in het kamp gezeten, maar onderhield in de tussentijd wel contact met zijn kapelaans. Een paar dagen na de bevrijding stapten die kapelaans in een jeep en reden naar Dachau (bij München), dwars door het verwoeste Duitsland. In een mum van tijd hadden ze hem met behulp van de Nederlandse verzetsstrijder Pim Boellaard gevonden, sterk vermagerd en verzwakt, en namen hem mee terug naar Nijmegen. Daar werd hij door een juichende menigte binnengehaald en sprak hij in zijn gevangeniskleren de mensen vanaf de preekstoel toe.

 

Het Ommetje eindigde rond 22:00 uur waar het begon; in ’t Hert. Daar werd onder het genot van een drankje nog een filmpje uit 1945 getoond van het bevrijdingsfeest in de Hindestraat.

Bevrijding 1945
Marcherende militairen op de Hazenkampseweg ter gelegenheid van het koninklijke bezoek op 2 juni 1945. Regionaal Archief Nijmegen.

Tweede Wereldoorlog - 75 jaar bevrijding
In de wijken Willemskwartier en Hazenkamp begon de Tweede Wereldoorlog op 10 mei 1940 met het opblazen van de Graafsebrug en de St. Annabrug om de Duitse opmars te vertragen. In de bezettingsjaren die volgden werd verzet de kop ingedrukt door mensen te deporteren of te fusilleren. Jonge mannen moesten werken in Duitsland. Joodse bewoners werden gedeporteerd, sommigen wisten echter onder te duiken. De Duitse bezetting eindigde op 20 september 1944 met de bevrijding van Nijmegen door de geallieerden die er echter niet in slaagden de Duitsers definitief te verslaan.
 

En toen begon de oorlog pas goed, want Nijmegen werd frontstad en vooral de Hazenkamp en het Willemskwartier lagen onder vuur. Huizen werden tot puin geschoten en er waren doden te betreuren, maar sommigen bleven op wonderbaarlijke wijze ongedeerd. Bijna iedereen had geallieerde soldaten in huis. Mensen leefden in schuilkelders en doorstonden een strenge winter zo goed en zo kwaad als het ging. Pas op 5 mei 1945 kon de echte bevrijding gevierd worden.